|
 8 Mart Dünya Kadınlar Günü, kadınlarla ilgili yasaları yeniden sorgulamamıza neden oldu. Özellikle Borçlar Kanunu’ndaki son düzenleme kadınlara yeni haklar tanırken, kadınlar arasında çatışmaları da artıracak gibi görünüyor.
Her gün gazetelerin 3. sayfa haberlerinde yer alan kadın, 21. yüzyılda cinsel meta kimliğinden, şiddete maruz kalmasından kurtulabilmiş değil. Ekonomik hayatın hâlâ tam olarak merkezinde yer alamayan, evin içinde ev işleri ve çocukları arasında hapsolmuş ve Nazım Hikmet’in dediği gibi “Soframızdaki yeri öküzümüzden sonra gelen kadın”, adını kabul ettirme savaşı veriyor. Yasalardaki son düzenlemelerle kadınlar daha yeni yeni bazı haklarına kavuşabilmiş durumda. Eksiklikler de var tabii. Ancak sivil toplum kuruluşları da avukatlar da bir şeyin altını tekrar tekrar çiziyor: O da yasaların iyi olduğu ama uygulamalarda sorun çıktığı... Biz de 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nde Avukat Cengiz Hortoğlu’na yasalardaki son düzenlemeleri sorduk. Yasalarda mobbing’den nikahsız yaşayan kadının manevi tazminat açma hakkına kadar çeşitli ve ilginç düzenlemeler var. Bunlardan en dikkat çekicisi de kadının sevgilisini kaybetmesi halinde 3. şahsa açabileceği manevi tazminat davası. Gelin, bilmediğimiz haklarımıza bir göz gezdirelim.
Borçlar Kanunu’nda yeni bir düzenleme yapıldı. Düzenlemede kadınları ilgilendiren bir kısım var mı?
Borçlar Kanunu’nda kadınlar için 2 önemli düzenleme geldi. Birincisi, ölen ya da ağır yaralanan bir erkeğin yakını tazminat davası açabilecek. Örneklerle konuyu anlatmamız gerekirse, diyelim bir trafik kazası oldu. Erkeğin yanında nişanlısı veya sevgilisi vardı ve erkek, o trafik kazasında hayatını kaybetti. Bu adamın eşi, kardeşleri, annesi, babası varsa bunlar zaten tazminat talebinde bulunabilir. Yenilenen Borçlar Kanunu, ‘aile’ kavramı yerine ‘yakınları’ kavramını getiriyor. Nikahsız yaşadığı kadın da erkeğin ölümüne neden olan 3. şahıstan manevi tazminat talebinde bulunabilecek.
Ölüme neden olan kişiden “Duyduğum üzüntüden dolayı sizden manevi tazminat talep edebiliyorum” diyebilecek. Miktarı ne kadar olur? 10 bin TL de olabilir, 500 bin TL de. Bu tamamen tarafların ekonomik durumuna ve olayın vehametine göre değişir. Yalnız burada şöyle bir durum var: Nikahsız yaşayan kadın, evli olduğunu bile bile o adamla birlikteyse nikahlı eşe tazminat ödeme durumuyla karşı karşıya. Nikahsız yaşayan kadın, 3. şahsa “Sevgilim öldü” diyerek dava açarken, nikahlı eş de “Madem sen benim eşimle birlikteydin, öde bakalım tazminatı” diyebilecek. Böyle çapraz durumlar ortaya çıkabilecek.
Nikahsız yaşayan kadının mirastan hak isteme durumu var mı?
Türkiye’de böyle bir düzenleme yok. Yeni yasa, kadının birlikte yaşadığı adamın başına bir şey gelmesi durumunda, 3. şahsa karşı bir manevi tazminat isteme hakkını getiriyor. Bu erkeğin tedavi hatasından, trafik kazasından ya da kafasına saksı düşüp ölmesinden olabilir. Yakınları sıfatıyla kişi dava açabilir. Bu kişi, eşcinsel arkadaşı da olabilir. Burada şahitten telefon kayıtlarına, hatta birlikte yaşadıkları evin kira sözleşmesine kadar her şey kanıt niteliğindedir.
Bahsettiğiniz diğer bir yenilik ne üzerine?
Borçlar Kanunu’nun diğer bir en önemli yeniliği de mobbing. Diyelim, işveren ortada hiçbir gerekçe yokken işçisini işten çıkartmak istiyor ve tazminat ödemeye de yanaşmıyor. İşçinin işten çıkması için mobbing uygulamaya başlıyor. Ya da mobbing’i çalışan çalışana uygulayabiliyor. Yeni yasayla birlikte işveren hem kendisinin yaptığından hem de çalışanların birbirlerine yaptığı cinsel ve psikolojik tacizden sorumlu. Bu düzenlemeyle birlikte çok fazla dava açılacak. Özellikle de kadınlar tarafından...
Peşin tazminat davası nedir?
Bunu da bir örnek üzerinden açıklamaya çalışayım: Diyelim ki, kadın eşini ya da sevgilisini kaybetti. Karşı tarafa manevi tazminat davası açabilecek ve bir miktar tazminatı önceden peşin olarak alabilecek. Dava sonrasında ise bu miktar, 3 şahsın ödeyeceği tazminattan düşülecek.
Aklınızda bulunsun
Borçlar Kanunu’ndaki birçok önemli değişiklik, 1 Temmuz 2012’den itibaren yürürlüğe girecek.
İlginç dava örnekleri var mı?
Kadın dilekçe yazmış, “Kocam ne duş alır, ne dişini fırçalar” diye. Hakim de bunun üzerine erkeğe evden uzaklaştırma cezasının yanı sıra bir de kendine bakım cezası vermiş. Bu tarz şeylere mahkeme karar veriyor. Hepsinin de dayanağı var. Şiddet durumlarında ise delile gerek yok. Kadın erkeği mahkemeye verebiliyor. Bunun için herhangi bir harç ödemesine gerek yok. Bir de ekonomik şiddetten bahsediliyor. Ekonomik şiddet de artık tazminat ve boşanma nedeni oldu. Örneğin, cimrilik artık bir boşanma ve tazminat nedeni. Erkek evin elektriğini, suyunu kesiyor, kadına eziyet ediyor, kadını aşırı derecede tasarruflu davranışlarda bulunmaya zorluyor. Hatta çöpü kontrol ediyor, yapılan harcamaları not ediyor, “Meyvelerin kabuklarını kalın soyup israf ediyorsun” diye kadını suçlayabiliyor. Kadınlar bunun için de eşlerine dava açabilir.
Avukat Cengiz Hortoğlu, açılan toplumsal davaların hak arama özgürlüğünde büyük katkı sağladığını özellikle belirtiyor.
Başka bilmediğimiz haklarımız var mı?
Erkek, eşini ailesiyle birlikte oturmaya zorlayamaz. Böyle Yargıtay kararları var. Yine Türk Ceza Kanunu’nda çok önemli bir madde de erkek, hamile eşini ya da kendisinden gebe kaldığını bildiği sevgilisini çaresiz durumda bırakıp terk edemez. Bunun 3 aydan 1 yıla kadar cezası var. Bir başka yenilik de kadına miras kalma durumunda oturduğu evi seçme hakkının verilmesi. Miras hakkıyla geçen bir haktan erkeğin hiçbir şekilde talebi olamaz. Ayrıca çeyiz eşyası, düğünde takılan takılar kadınındır. Kadın takılarla alakalı olarak eşine davayı isterse devam ederken bile açabilir. Türk Ceza Kanunu’ndaki 236. madde de çok önemli. Aldatılan bir kadın boşanma davası açtı diyelim. Davada ortaya edinilmiş mallardan bir değer çıkıyor. Buna ‘artık değer’ deniliyor. Örneğin, ortada 100 bin TL’lik bir mal varlığı var ve her iki tarafın da bu malda payı varsa mal varlığı eşit şekilde paylaştırılıyor. Ama kadın, kendisini aldatan eşine zinadan ya da hayata kast durumuna dayalı olarak boşanma dava açarsa hakim bu paylaşım sırasında edinilmiş malların bir kısmını ya da tamamını artık değer olarak kadına verebiliyor. Zina, Türk Ceza Kanunu’nda suç olmaktan çıktı ama böyle ağır bir yaptırım var kanunda. Bunu hiç kimse bilmiyor. Son olarak örneğin, erkek kahve köşelerinde oturuyor ve eşiyle, çocuğuyla ilgilenmiyor. Yani aile sorumluluklarını yerine getirmiyor. Evine bakmayan, evinin giderlerini karşılamayan erkeğe hapis cezası veriliyor.
DENİZ VARGELOĞLU
Seninle Dergisi Mart Sayısı
|
