|
|||
| Psikolojik danışma merkezlerinin kapatılması doğru mu? |
| Tartışma | |||
 Psikologlar ve psikiyatrlar aylardır, Sağlık Bakanlığı’nın Psikolojik Danışma Merkezleri’ni kapatmasıyla ilgili genelgeyi konuşuyor. Psikologlar, çalışmalarının engellenmesiyle karşı karşıya. Yıllardan beri iki meslek grubu, yani psikologlar ile psikiyatrlar birbirine karıştırılıyor. Birçok insan, bu iki meslek dalının aslında aynı şey olduğunu düşünüyor. Belki de bu düşünceden dolayı Sağlık Bakanlığı, ‘Psikolojik Danışma Merkezi’ adı altındaki kurumları kapatmaya karar verdi. Çünkü Türkiye Psikiyatri Derneği Genel Başkanı Doç. Dr. Doğan Yeşilbursa’nın yaptığı açıklamaya göre, son 5 yıl içerisinde ‘Özel Psikolojik Danışmanlık’ adı altında yasalara uymayan biçimde hasta muayene ve tedavi hizmeti veriliyor. Yine ‘yaşam koçluğu’, ‘eğitim danışmanlığı’, ‘kişisel gelişim uzmanlığı’ gibi adlar altında yasaya aykırı uygulamalarla halkın sağlığının suistismal edildiğinin de altını çiziyor. Ama tüm bunların altında yatan neden, 1928 tarihli doktor ve hasta ilişkilerini düzenleyen yasa. Yasada psikoloji mesleğinin dışarıda bırakılması tartışmayı başlatıyor. Devlet bir yandan üniversitelerde psikoloji bölümü açarken, diğer yandan psikologların çalışma durumuna dair bir yasa hazırlamış değil. Durum böyle olunca ruh sağlığıyla ilgili sorun yaşadığımızda psikiyatrın mı, yoksa psikoloğun mu kapısını çalacağımız konusunda kararsız kalıyoruz. Yasal boşluğun yarattığı sıkıntı, kurunun yanında yaş da yanar misali psikologların çalışmasının önündeki en büyük engel. Psikologlar, bağımsız meslek yasalarının peşindeler. Kendilerine özel bir yasayı çıkartıp çıkartamayacaklarını zaman gösterecek. Peki, siz ne düşünüyorsunuz? Ruhsal sorunları olan insanlar ile sadece psikiyatr uzmanları mı ilgilenmeli? Aradaki farkı biliyor musunuz? Türkiye Psikiyatri Derneği psikiyatr ve psikolog arasındaki ayrımı belirtmek üzere şu tanımlamalarda bulunmuş: Psikiyatr: Ruhsal rahatsızlıkların önlenmesi, tanınması, tedavi edilmesinde ve rehabilitasyonunda çalışan Tıp Fakültesi mezunu, psikiyatri uzmanlık eğitimini tamamlamış hekimdir. 6 yıllık Tıp Fakültesi’nden mezun olmuş ve ondan sonra 4-5 yıl psikiyatri ihtisası yapmış hekimlere, psikiyatr denir. Psikolog: Üniversitelerin Fen- Edebiyat Fakülteleri’nin 4 yıllık Psikoloji Bölümü’nden mezun olmuş kişilere psikolog denir. Psikologlar, psikoloji lisans eğitimi sırasında hasta görüşmesine dayalı uygulamalı klinik eğitim, süpervizyon veya yapılandırılmış standardize psikoterapi eğitimi almazlar. Sosyal bilimler alanında, teoriye dayalı olarak bu eğitimi alan psikologların sağlık alanında tanı veya tedaviye dayalı bağımsız ve bireysel uygulama yapmaları beklenemez. Klinik ortamlarda psikiyatr ile birlikte ruhsal hastalıklara tanı koyulması ve tedavi hizmetleri sırasında tıbbi ekibin bir parçası olarak çalışırlar.  Aşkın Yüksel - DiyetisyenMeslek yasası değişmeli Ülkemin en büyük sağlık sorunlarının başında henüz güncellenmiş bir meslek yasasının olmaması yatıyor. Yasa güncellenmediği için de bu ve buna benzer sorunlar her geçen gün artıyor. Üniversitelerin psikoloji bölümünden mezun olmuş psikologlar, özel muayene açamıyor ama yasanın boşluğundan faydalanan bir sürü çöpçü, büyücü, yaşam koçu maskesi altında özel muayenehane açıyor ve insanlara sözde psikolojik destek vermeye devam ediyor. Bir de bunlara Hint uzantıları eklendi; ehliyetsiz kişiler tarafından çeşitli seanslar düzenlenirken, psikologlar özel muayene bile açamıyor. Sağlık Bakanlığı hemen meslek yasasını güncellemeli, meslek ve görev tanımlarını açıkça belirlemeli. Yasa acilen güncellenmezse sadece psikologlar değil, diyetisyenler de fizyoterapistler de olumsuz etkilenecek. Piyasa hiçbir mesleki eğitimi olmayan kişiler yani şarlatanlar tarafından kuşatılacaktır.  Onur Baş - Pazarlama MüdürüPsikologlar örgütlenmeli Ülkemizde ciddi anlamda mağdur olmuş bir kesim olarak psikoloji okuyan ve psikolog olma vasfına sahip olmuş üniversite mezunlarımız var. Psikologların iş merkezlerinin kapanması ve onların işsiz kalacak gibi görünmesi, kısa vadede varılabilecek bir sonuç. Bakanlık, konunun üzerinde çalışmalar yaptığını belirtiyor ve psikologların mağduriyetini belirli bir ölçüde kaldıracağını açıklıyor. Bu durumda belirtilen en önemli husus, psikologların psikiyatrların altında ya da onlarla çalışması yani onlara bağımlı çalışması durumu. “Psikologsan, bu işin uzmanının (psikiyatr) yanında çalışacaksın” söylemi, bakanlık tarafından vurgulanıyor. Psikologlar, pozisyonlarını farklılaştırarak kişisel danışmanlık yolunda ilerlemeli ve bakanlık üzerinde baskı kurarak sıkıntılarını dile getirmeli. Çünkü bakanlığın açıkladığı gibi psikolog sayısı yetersiz ve toplumun ruh sağlığı sadece psikiyatrlara bırakılamaz. İlaçsız tedavinin de gerekli olduğunu düşünüyorum ve bunu sağlayabilecek en önemli insanlar işinin ehli psikologlardır. Umarım psikologlar gerekli örgütlenmeyi sağlayıp haklarını alırlar ve haklı bir statüyle insanların ruh sağlığını düzeltmeye kaldıkları yerden devam ederler.  UZMAN GÖRÜŞÜProf. Dr. Mansur Beyazyürek Psikiyatr Kavramların ne olduğu bilinmeli Psikiyatr, psikolog, hastalık, tanı gibi kavramların ne olduğu bilinmedikçe doğru yaklaşım yapılamaz. Psikiyatrinin, tıbbın bir dalı olduğunun altını kalın çizgilerle çizmek lazım. Psikiyatr tıp doktorudur. Tanı, diğer ifadeyle teşhis ancak hastalıklarda konabilir. Ruh sağlığı alanındaki hastalıklara tanı koyma yetki ve bilgisi psikiyatra aittir. Burada bir yetkisorumluluk söz konusu. Bu durum, yapabileceği mesleki yanlışlardan sorumlu tutulmak demektir. Psikolog arkadaşlar kendi başlarına tanı-terapitedavi gibi yaklaşımlarda bulundukları zaman sorumlu olmadıkları bir işe soyunuyorlar. Psikologlar da memnun değil Yürürlükteki yasa ve yönetmeliklerle mesleğiyle ilgili yaptığı bir hatadan dolayı hekimi şikâyet edebileceğiniz merciler var ama psikologların yok. Anlaşılabileceği gibi sınırları ve sorumlulukları belirsiz ve söz konusu insan sağlığı. Her meslekte olabileceği gibi bazı psikologlar –kendilerine göre- psikiyatrı ilaçla tedavi eden, psikoloğu ilaçsız tedavi eden kişi gibi tanımlayarak durumu saptırmakta, sınırsızlıklarını, sorumsuzluklarını genişletip bunu hastalar üzerinden çıkara dönüştürmekteler. Yaklaşık 30 yıldır psikiyatrinin içinde birlikte çalıştığım ve halen çalışmakta olduğum psikolog arkadaşlarım var. Aldığı birkaç günlük eğitimle terapi yapan hostes, öğretmen gibi meslek mensupları, psikoloji eğitimi almadan yüksek lisans yaparak ‘klinik psikolog’ unvanı alıp çalışanlar bulunuyor. Bu durum eminim mesleğini gerektiği gibi yapma uğraşındaki psikologları da rahatsız ediyordur. Tanımlardan başlayarak, yasal çerçeveler içinde sınırlar ve sorumluluklar belirlenmeli. Bu yazıyı, beraber çalıştığım psikolog arkadaşlarla paylaşıp onaylarını aldığımı da belirtmek istiyorum.  Gizem Baş - Moda Tasarımcısıİnsanlar mağdur olacak Bu uygulama sonucunda birçok insan mağdur olacak diye düşünüyorum. Hem psikolojik tedaviye ihtiyaç duyan insanlar hem de psikoloji okuyup kariyer hedeflerini terapi merkezlerine göre kurgulayan kişiler... Bu merkezleri kapatmayı düşünen yetkililer acaba bu mağduriyetleri telafi etmek için çözüm düşündü mü? Bazı hastalar, sadece saatlik seanslarla psikologlara giderek konuşma terapisi yöntemiyle iyileşebilir. Ancak bazı hastaların gerçekten terapi merkezlerinde kalıp orada devamlı ve düzenli bir şekilde tedavi görmeye ihtiyaçları var. Bu durumda en büyük mağduriyeti hastalar yaşayacak diye düşünüyorum. Henüz okulunu bitirmemiş ya da yeni mezun psikologlar için de iş fırsatları oldukça azalacak. Dilerim, yetkili kişiler gerekli önlemleri alıp, işleyişteki düzeltmeleri yapar.  Türk Psikologlar DerneğiPsikologların çalışmasının engellenmesine karşıyız! Türkiye’de herhangi bir meslek grubu tarafından verilen (psikiyatrlar da dahil) ruh sağlığı hizmetlerini düzenleyen bir yasa veya yönetmelik yok. Bu vahim bir durum! Var olan ve 1928’de çıkartılan tek kanun (1219 sayılı ‘Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarz-ı İcrasına Dair Kanun’) ‘doktor’ ve ‘hasta’ ilişkilerini yani tıbbi müdahale gerektiren ‘hastalarla’ Tıp Fakültesi mezunu ‘doktorlar’ arasındaki ilişkileri ve doktorların devletle ilişkilerini düzenliyor. Türkiye’de psikologların faaliyetlerini düzenleyen bir yasa veya yönetmelik de yok. Eğitim, spor, gelişim, endüstri ve örgütsel yaşam gibi alanlarda hizmet veren psikologların etkinlikleri, farklı bakanlıkları ilgilendirmekte olup, yaptıkları işlerin tıbbi müdahaleyle ilgisi bulunmuyor. Psikolojik hizmetler alanında yasal düzenleme yapılırken bu durum göz önüne alınmalı. Sağlık Bakanlığı Psikolojik Danışmanlık ve Psikoterapi hizmetini yukarıda belirtilen kanuna göre tıbbi müdahale olarak yorumlamakta ve bu nedenle Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nce yayınlanan genelge uyarınca ‘Özel Psikolojik Danışmanlık’ adı altında faaliyet gösteren merkezleri kapatmakta. Türk Psikologlar Derneği yaklaşık 30 yıldır meslek yasası için yoğun çaba gösteriyor. Bu çabalara rağmen Sağlık Bakanlığı tarafından faaliyetleri yıllardır hiçbir kanunla veya yönetmelikle düzenlenmeyen ve psikolojinin çeşitli alt dalları (örneğin endüstri, insan kaynakları, sanayi, spor, adli kurumlar, eğitim, özel eğitim gibi) altında hizmet veren psikologların, Sağlık Bakanlığı tarafından denetlenmesi ve kapatılması yanlış! Bu kadar farklı alanda faaliyet gösteren psikologların artık bağımsız bir meslek elemanı olarak kabul edilmesi gerekiyor. Psikolojik Danışmanlık Merkezleri’ni kapatmak için verilen tebligatlarda ‘ruhsatsız faaliyet’ gösterildiğine işaret ediliyor. Meslek yasası olmayan ve meslek grubu olarak tanınmayan kişilerin meslek icrasında bulundukları yerlerin Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılması zaten mümkün değil. Sağlık Bakanlığı tarafından ‘tanınmayan’ bir meslek grubunun Sağlık Bakanlığı tarafından ‘denetlenmesi’ de mümkün olamaz. Psikologların şu anda yaşadığı krizin yasal düzenlenmelerle (yasa, yönetmelik veya mevzuat) çözümlenmesi gerekiyor. Bu yasal düzenlemelerle, psikolojik destek ve psikoterapi verebilecek kişilerin yetkinlikleri (eğitim ve beceri gereklilikleri) belirlenecektir. Düzenlemeler, sonuç olarak halkı koruyacak yani psikologların verdikleri hizmetlerin kalitesi denetlemeye açık hale gelecektir. DENİZ VARGELOĞLU FOTOĞRAF VE ÇİZİM: JANA LEON / STONE+ / GETTY 4IMAGES TURKEY, SHUTTERSTOCK / TENA REBERNJAK Paylaşmak ister misin?
|
|
|
|
|
