|
|||
| Zaman yolculuğu yapan bir kadın |
| Üç Kadın | |||
 Bazı meslekler var ki; onları kadınların da icra edebileceğini aklımızın ucundan bile geçirmeyiz. Bunlardan biri de saat tamirciliği. Şule Gürbüz bu inanışı yıktı ve Türkiye’nin ilk ve tek saat tamircisi oldu.Tik tak, tik tak… Zaman geçiyor. Kimimize göre yavaş kimimize göre bir günün 24 saatten daha fazla olması gerektiğine inandıracak kadar hızlı. Zamanın aracı saatler, bizim zamana ayak uydurmamızı söylüyor. Bazen bir gardiyan gibi bazen de bir sevdalı gibi “Tik tak, tik tak” diyerek geçiriyor zamanı. Bir anlamda zamanın efendisi olan saatler, aslında belli bir tarihsel süreci de anlatıyor. El emeğinin teknolojiyle nasıl birleştiğine, insani değerlere ve daha fazlasına… Şule Gürbüz Türkiye’de sanat tarihi, Londra’da felsefe okuyup, konservatuvarda müzik eğitimi alıp, viyolonsel ve kilise orgu çalıp, aynı zamanda 3 kitap yayımlamasının dışında, tüm ilgisini tarihe tanıklık eden saatlere vermiş. Yanlış anlaşılmasın! Sanat tarihi üzerine uzmanlık alanı olarak saatleri belirlememiş. Bilakis saat tamircisi olmaya karar vermiş. Kulağa ilk başta şaşırtıcı geliyor. “Bu kadar eğitimden sonra insan neden saat tamircisi olmak ister ya da insanın aklına (bir kadının aklına) saat tamir etmek nereden gelir?” diye düşünmemek elde değil. Ama o, önce Dolmabahçe Sarayı’na araştırmacı olarak girmiş, daha sonra ilgisini çeken saatlerle uğraşmaya karar vermiş. Saray saat danışmanı Recep Gürgen’i, kendisini eğitmesi için ikna ettikten sonra da başlamış saatlerle haşır neşir olmaya. Anlayacağınız Şule Hanım, aslında bol diplomalı, kadın saat tamirci çırağı olmuş. Sonra Recep Gürgen’le birlikte Dolmabahçe Sarayı’nda saat atölyesi kurmuşlar ve yok olan saray saatçiliği geleneğini yeniden canlandırmışlar. Hatta 2003 yılının sonlarında, sarayın içerisinde ‘Saat Müzesi’ kurmuşlar. Florya Atatürk Köşkü’nden Ihlamur Kasrı’na kadar pek çok köşk ve kasırdaki, yapımı 17. yüzyıla dek dayanan saatleri tamir eden Şule Hanım, şu an Milli Saraylar Daire Başkanlığı’nın Saat Bölümü’nden sorumlu. Kasım ayında Dolmabahçe Sarayı’nın içerisindeki ‘Saat Müzesi’nin yeniden açılması dolayısıyla Şule Hanım ile mesleği üzerine de konuşma imkanı bulduk. Türkiye’de saray saatlerini tamir edebilen Recep Gürgen’den sonra tek isimsiniz ve doğal olarak Türkiye’deki tek saat tamircisi kadınsınız. Saatlerle uğraşmaya nasıl karar verdiniz? Bazı şeyler kararla olmuyor; akla değil başa geliyor. Ne fikrimle ne tahsilimle belli bir yol almamışsam; demek ki gayretim burada çalışmak ve saat tamirciliği yapmak içinmiş. Bana da kaderime memnuniyetle bakmak ve mesleğimin hakkını vermek kalıyor. Dünyada sizin gibi saat tamircisi olan başka kadınlar var mı? Kadınlar, bizde de dünyada da pek bir şeylere talip değil. Zorluğu, çileyi göze almada genellikle gerideler. Halbuki bu göze alamayış, sonrasında asıl zorlukları getiriyor. Kadınların tercihi, saat tamircisi olmak değil, en pahalı saati kollarına takmak. Milli Saraylar Dairesi’nde tüm saatlerin bakımından sorumlusunuz. Milli Saraylar içerisinde sizin için özel bir saat var mı? Mevlevi ustaların yaptığı Osmanlı saatleri benim için çok kıymettar. Onların yapılarını, oluşu, nasıl ve nelere rağmen ve hiç karşılıksız meydana geldiklerini hem biliyorum hem de anlıyorum. O ustalar kadar perişan olmadan, usta olmanın da imkanı olmadığının, bu halkaya dahil olmanın yolunun bu olduğunun farkındayım. Ahmet Eflaki Dede’nin saati benim başımda döner hep. Milli Saraylar’da kaç saat var? Bunların hepsi çalışıyor mu? Şu an Milli Saraylar’da tam 284 saat bulunuyor. Bunların 93 tanesi Dolmabahçe’nin içerisinde. Yine 168 tanesi de tamir gördü.  6 Kasım’da, Dolmabahçe Sarayı Saat Müzesi’nde 74 mekanik saat sergilendi. Bu saatler hakkında bilgi verebilir misiniz?Müzede, 18. ve 19. yüzyıla ait İngiliz otomatları, Fransız konsolları, bahü ve masa saatleri, yarı otomatlar ve Osmanlı saatleri sergileniyor. Hepsi tamir edildi ve çalışır haldeler. Müze fikri nasıl ortaya çıktı? Sarayın kapalı oda ve depolarından alıp tamir ettiğimiz saatler, atölyede birikmeye başlamıştı. Onları tekrar o karanlık ve görünmeyen yere koymaya gönlümüz el vermeyince bu komplike saatlerden güzel bir müze kurmaya karar verdik. Saat deyince akla hemen İsviçre gelir. Saraylardaki saatler hangi ülkenin imzasını taşıyor? Evet, dediğiniz gibi saatte ilk akla gelen ülke İsviçre. Ama saraylardaki saatlerin yüzde 70’i Fransız malı. Kalan yüzde 30’u da İngiltere, Avusturya, Almanya, Amerika ve Osmanlı imzası taşıyor. Bir saati tamir etmek için ne kadar zaman harcıyorsunuz? Tamir edemediğiniz bir saat oldu mu ya da o saati tamir edebilmek için zorluklar yaşadınız mı? Saatin gördüğü zarara ve komplikasyonuna göre tamir süresi, 1 haftadan 8 aya kadar uzayabiliyor. ‘Tamir edememek’ diye bir şey kesinlikle söz konusu değil. Bir şey nasıl yapılmışsa, onarılabilir de. Mesleğinizin zor yanları var mı? Bazı kadınlar için böyle bir mesleği seçmeniz ilginç geliyor olabilir. Mesleğimin elbette ki zor yanları var. Ama bir şey; insana kolay ve baş edilir geliyorsa insan ancak o işi yapabilir. Başka bir işi yapamaz. Sıkışıp kaldığınız, yerinizi yadırgadığınız iş, sizin değildir. Bazı kadınlara işim değişik, hatta tuhaf geliyor olabilir. Fakat benim onları ve hayatlarını yadırgadığım kadar olamaz.  Bu mesleği devam ettirecek kadınlar yetiştiriyor musunuz?Saatlerle uğraşmak isteyen kadınlar ben nereden bulabilirim ki? Saatlerle uğraşmak isteyen erkek bile yok. Ancak biliyorum ki, nereye hazırlandığını bilmeden, aslında buraya hazırlanan birileri muhakkak var. Zamanı gelince gelecektir ve o kişi, odur. Sanırım mesleğinizi icra ederken tüm dikkatinizi toplamak, stresten uzak durmak zorundasınız. Bunun için kafanızı dağıtmak adına bir şeylerle uğraşıyor musunuz? Ben kafamı dağıtmayı değil, toplamayı esas alıyorum. En tuhafıma giden de insanların “Kafamı boşaltmam lazım” demesidir. Üstelik hiçbir zaman dolduramayan kafaların boşaltılma ihtiyacı da bitmez. Kafayı azıcık da doldurmak lazım ya da kafalar o kadar çok çöple dolu ki, akşamdan akşama atmaya lüzum hissettiriyor. Bu işi öğrenirken kaza tehlikesi atlattınız mı? Her işin kazası belası olur. Bunlar beylik şeyler. Kazalar genellikle beceriksizlikten meydana gelir. Yani yaptığınız işi, kullandığınız aletleri, objeleri tanımamaktan. Bir nevi ‘çolpalık’tan dolayı. Evinizde bir saat koleksiyonunuz var mı? Koleksiyon benim sevdiğim bir şey değil. Kullanmadığım hiçbir şeyi beraberimde tutmam. Ama 30 küsur saatim var ve hepsi çalışıyor. Onları kullanmaktan büyük zevk alıyorum. Önünüze koyduğunuz bir hedef var mı? Hangi saatlerle uğraşmak isterdiniz? Topkapı Sarayı’nın çok önemli bir mekanik saat koleksiyonu var. 2 yıl önce orada da bir atölye kurduk. Önümüzdeki en önemli iş, Topkapı’nın Saat Seksiyonu’nu ilk kez açmak. Saatlerle bu kadar içli dışlı olanca zaman yönetimi konusunda zorluklar yaşıyor musunuz? Saatlerle değil ama böyle kapalı bir atölye ortamında, ağır ve ince mekanikle uğraşmak, insanlardan ve onların şerrinden uzak olmak, beni zaten başka bir zamanda yaşatıyor. Zamanı yönetmek zaten kimsenin haddine değil. Bu zaman tünelinden öyle böyle geçilecek. Önemli olan, bu tünele nasıl girilip, tünelden ne olarak çıkıldığı. Dijital saatlerle aranız nasıl? Dijital saatle benim aram niye olsun ki? Onunla bile aramı iyi tutmaya mı çalışacağım? DENİZ VARGELOĞLU Paylaşmak ister misin?
|
|
|
|
|
