Yazdır e-Posta
Hastalığın tedavisi kadar önemli kanser psikolojisi
Psikoloji
kanserTıp teknolojisi, kanseri yok edemedi ama birçok türünü, yeni tedavilerle kronik hale getirmeyi başardı. Önceden adından bile korktuğumuz bu hastalıkla başa çıkabilmek için psikolojisini de iyi tanımak gerekiyor.

Neredeyse hastalık hastası bir toplum haline geldik. Özellikle kanser konusunda bu takıntılarımız üst düzeyde seyrediyor. Öyle bir ortam yaratıldı ki sanki kanserin tek sorumlusu, neyi yiyip neyi yemediğimizmiş gibi algılanıyor. Bunun böyle olmadığına dair trajikomik bir uyarı da, Mehmet Öz’ün kanser olma hikayesi değil mi? Siz de herkesin diline düşen şu cümleyi duymuş olabilirsiniz; “Brokoli kanseri önleseydi, Mehmet Öz’ü kurtarırdı…” Tabii, bu demek değil ki; her şeyi boş verelim, canımızın istediğini yiyip içelim. Uzmanlar, sağlıklı bir yaşam için beslenmeden spora dek tüm önerilere kulak verilmesini ancak genetik ve çevresel faktörlerin de göz ardı edilmemesi gerektiğini söylüyorlar. Demek ki, çok sık duyduğumuz ve duymaya devam edeceğimiz kanser hakkında biraz daha bilgilenmemiz gerekiyor. Bunun için işe kanser psikoloji ile tanışmakla başlamaya ne dersiniz? Bu alanda uzun yıllar Belçika’da çalışan ve sene başında döndüğü ülkemizde çalışmalarına devam eden Uzman Psikolog Pelin Erbil’e kulak vermek gerekiyor.

Tanı safhasında yaşananlar
Kanser tanısını takiben, hastalar hayatları ve sağlıkları üzerinde tehdit hissi yaşıyorlar. Kanser, genel toplum psikolojisinde ölümü çağrıştıran bir hastalık ancak teknolojik ilerlemelerle bu hastalık bir şekilde kronik hale getirildi. Bunda, hastalığa hangi evrede tanı konulduğu, tümörün bulunduğu organ, uygulanan cerrahi yöntemler, radyoterapi ve kemoterapi gibi unsurlar da önemli rol oynuyor. Ve görülüyor ki, erken tanıyla birlikte meme, prostat, testis kanseri gibi birçok kanser türünde, kişiye özel tedaviler ve kontrollerle birlikte hastalar çok uzun süre yaşamlarına devam edebiliyorlar. Fakat özellikle tanı safhasında, kanser kişide büyük bir üzüntü yaratıyor. ‘Kanser oldum. Ölecek miyim, tedavi olabilecek miyim, ne kadar sürem kaldı?’ gibi sorular ortaya çıkıyor.

kanserli-hastalarBaş etmek için bu yollar kullanılıyor

Kanser tanısını takip eden dönem şok, kaygı, endişe, öfke, depresyon, inkar, suçluluk, belirsizlik, kontrolü kaybetme, isyan gibi duyguları da beraberinde getiriyor. Kanser hastalarında, hastalığa uyum döneminde 5 savunma mekanizması görülüyor.

1- İnkar: Kişi, hastalığını inkar eder. “Kanser olduğuma inanamıyorum veya bu kanser değil, bir kist” gibi cümleler kurar. Hasta bunu kanser olarak algılarsa, sıkıntı ve kaygısıyla başa çıkamayacağını düşündüğünden inkar mekanizmasını kullanıyor.
2- Savunma/mücadele: “Ben bu hastalığı yeneceğim, üzerinden geleceğim” yaklaşımı.
3- Kabullenme: Hastanın reaksiyon şekli, “Durum bu. Her şeyi olduğu gibi kabul ediyorum. Bu çerçevede yapabileceğim başka bir şey yok” tarzında oluyor.
4- Umutsuzluk/ çaresizlik: “Bu, benim hayatımın sonu olacak. Yapabileceğim bir şey yok” şeklindeki düşünce tarzı.
5- Kaygılı düşünceler: “Her sabah uyandığımda vücudumu kontrol ediyorum. Bulduğum bir beni veya şişliği eşime gösterip, ‘acaba bu bir tümor mü?’ diye soruyorum” gibi kaygılı düşünceler üretme.

Psikolojik destek almak ya da almamak
Kanser psikolojisi, onkolojinin bir alt dalı. ABD gibi ülkelerde kanser tedavi ekibi içinde onkologlar, radyoterapi uzmanları gibi uzmanların yanı sıra psikiyatrist ve psikologlar da görev alıyor. Yapılan çalışmalar; psikolojik destek alan kanser hastalarında, kaygı ve depresyon seviyesinin düştüğünü, bununla birlikte başka faydalar da alındığını gösteriyor. Çünkü hastalık ve tedavi süreciyle birlikte, tedavinin yan etkilerinin (vücut algılanmasında değişiklik, iştah kaybı, libidonun azalması, uyku bozuklukları gibi) yanı sıra, hastalar psikolojik değişimlere de maruz kalıyor (aile ve toplum içinde rol değişikliği, profesyonel yaşama ara verme, uzaklaşma, hayata bakışın değişmesi gibi). Araştırmalar, psikolojik destek alan hastaların tedaviye uyumlarının ve tedavi başarısının yükseldiğini gösteriyor. Buna rağmen, ülkemizde çok kısıtlı bir ölçekte ve yeni yeni uygulanmaya başlanan kanser psikolojisi alanında büyük bir eksiklik söz konusu. Yoğun hasta yükü ve kültürel faktörler gibi etkenlerle çoğu zaman hastalık tanısı bile hastaya doğru bir yöntemle söylenemiyor. Hastanın tedavisinin planlanması, takibi aşamasında da çoğunlukla psikolojisi göz ardı ediliyor.

Pelin ErbilUZMAN GÖRÜŞÜ
Pelin Erbil
Uzman Psikolog
Yalnızca hasta değil, yakınları da kanserden etkilenir


Kanser psikolojisi, sadece hastayla sınırlı bir konu değil. Kanserden, hasta gibi yakın çevresi de etkileniyor. Bu sebeple psiko onkoloji hem kanser hastası hem yakınları için de kullanılabilir. Bazen hastanın çocukları, eşi, anne ve babasının da psikolojik destek alması gerekebilir. Bu çalışma hastaya verilecek desteğin nasıl olması gerektiğinden, yakın çevrenin yeni duruma adapte olma yollarına, hastayla ilgilenecek kişilerin, hastalığı hakkında devamlı soru soran hastaya nasıl bir cevap vereceklerine dek, geniş bir çerçevede olabilir.

Kanser hastalarında genel psikolojik belirtiler
Kaygı
Üzüntü
Sinirlilik
Uyku bozukluğu
Huzursuz hissetmek
Konsantrasyon bozukluğu

AYLA TÜRKSOY

Aklınızda bulunsun
Kanserli hastaların yüzde 10-15’inde depresyon ve kaygı belirtileri, yüzde 20’sinden fazlasında bunlara eşlik eden uyum bozukluklarına rastlanıyor.
FOTOĞRAF VE ÇİZİM: JUPITERIMAGES / GETTY IMAGES TURKEY, THINKSTOCK / ISTOCKPHOTO

Paylaşmak ister misin?

Deli.cio.us    Digg    reddit    Facebook    StumbleUpon    Newsvine
 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Mutfak

Bayram mönüsü için önerilerim

News image

Çocukluğumun bayramlarında beni en çok heyecanlandıran kısım yemekten ya da kahvaltıdan sonra ikram edilen ç... DEVAMI

Komposto mu, hoşaf mı?

News image

Yaz sıcaklarında artık vazgeçilmezimiz soğuk içecekler. Ben bu ay sizi Ramazan dolayısıyla da nostaljik bir y... DEVAMI

Düğün-davet mevsimi

News image

Hiç şüphesiz düğündavet hazırlıkları titizlik gerektirir. Her şeyi ince eleyip sık dokumak gerekir. Peki, ... DEVAMI

En iyi kek tarifi hangisi?

News image

Mükemmel kek tarifine ulaşmak için bugüne dek pek çok farklı reçete hazırladım. Ortası delik olandan, dolgulusun... DEVAMI

Dondurma dünyasında 'in'ler 'out'lar...

News image

 İtalyanların dondurma konusundaki uzmanlığı, dünyadaki en yeni dondurma trendleri ve bizim geleneksel Ma... DEVAMI

Sevgililer günü mönüsü

News image

SEVGİLİLER GÜNÜ MÖNÜSÜ Kalbe giden yol mideden geçer derler… Başbaşa geçireceğiniz 14 Şubat akşamı, size sunduğum... DEVAMI

Kültür - Sanat

Ece Seçkin bu ayki röportajımızın konuğu...

News image

Lakabı Roket Müzik dünyasının başarılı ve genç isimlerinden Ece Seçkin, kendisini ve yeni çalışmalarını bu ayki r... DEVAMI

Keman virtüözü Canan Anderson

News image

Sihirli parmakların sahibi Canan Anderson, bu ayki röportajımızın konuğu. 3 Haziran’da Mardan Palace’de, 8 Hazira... DEVAMI

Konser, etkinlik, röportaj, sinema...

News image

Konser David Garrett, ilk kez Türkiye’de Dans ‘Beyazgül-White Rose’ İstanbul’da... Sinema Sema Şimşek, ‘Tehl... DEVAMI

Konser, etkinlik, röportaj, sinema...

News image

MÜZİKAL Dünyaca ünlü Broadway yapıtı ‘Operadaki Hayalet’ bu ay İstanbul’da... SERGİ Yaratıcı deha Mimar Sinan, Tophane-i ... DEVAMI

Konser, etkinlik, röportaj, sinema...

News image

KONSER :Efsane şarkıcı Julio Iglesias, İstanbul’da... ETKİNLİK :Ünlü oyuncu Hugh Jackman, Broadway şo... DEVAMI

Derya Beşerler en son ne yaptı?

News image

DERYA BEŞERLER EN SON NE YAPTI? BKM Mutfak’ta her Salı ‘No Name’ adlı oyunla sahne alan Derya Beşerler, son zamanlard... DEVAMI

Astroloji

Astrolog Sema Kılıç yazıyor...

News image

Astroloji Haziranın aynın burçlar üzerindeki etkisi Halen retro (geri harekette) olan Merkür 11 Haziran’da düz pozisyona ... DEVAMI

Astrolog Sema Kılıç yazıyor...

News image

Astroloji Mayıs ayının burçlar üzerindeki etkisi(Yükselen burcunuzu önce okumalısınız) 4 Mayıs’ta Akrep’te Dolunay, 18 ... DEVAMI

Astrolog Sema Kılıç yazıyor...

News image

ASTROLOJİ NİSAN AYININ BURÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ(Yükselen burcunuzu önce okumalısınız) 4 Nisan’da Terazi burcunda bir A... DEVAMI

Astrolog Sema Kılıç yazıyor...

News image

ASTROLOJİ MART AYININ BURÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ(Yükselen burcunuzu önce okumalısınız) 20 Mart’ta Balık burcunun son der... DEVAMI

Astrolog Sema Kılıç yazıyor...

News image

ŞUBAT AYININ BURÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ (Yükselen burcunuzu önce okumalısınız) Koç ( 21 Mart-19 Nisan ) Koç’lar, 20’sine k... DEVAMI

Gezi

Masal diyarı Kapadokya

News image

Masal diyarı Kapadokya Sadece tarihi açısından değil aynı zamanda ruhani dünya sahnesiyle de yüzyıllardır varlığını koruy... DEVAMI

Hızlandırılmış Madrid turu

News image

Voleybolcu Naz Aydemİr Akyol'dan Hızlandırılmış Madrid turu Biz sporcular kamplar, maçlar, turnuvalar vs. yüzünden çok f... DEVAMI

Sanatın merkezi bir şehir, Londra...

News image

OYUNCU ASUMAN DABAK YAZDI SANATIN MERKEZİ BİR ŞEHİR, LONDRA... Bu şehrin mevsimi yok. Ne zaman giderseniz gidin, Londra sokaklar... DEVAMI

Başak Sayan yazdı...

News image

CENNET BURASI Eğer bir gün bana cennetin nerede olduğu sorulursa, hiç düşünmeden Saint Lucia Adası derim. Doğu Karayip Denizi... DEVAMI